Znakowanie produktów spożywczych – obowiązujące przepisy

Przedsiębiorcy wprowadzający na rynek produkty spożywcze zobowiązani są do odpowiedniego opisania i oznakowania ich na etykiecie.

Konsument, sięgając po dany produkt, wymaga konkretnej wiedzy o nim, stąd prawo normuje oraz klasyfikuje poszczególną żywność według ich właściwości, sposobie użytkowania i innych cech. 

Etykieta produktowa powinna się cechować nie tylko przyciągającym uwagę designem, ale i dobrze zamieszczonymi informacjami regulowanymi rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady UE. Przepisy są regularnie ratyfikowane i uaktualniane, zatem przedsiębiorcy z gałęzi przemysłu, jaką jest produkcja żywności, powinni być zaznajomieni z ich najnowszymi kryteriami.

Znakowanie żywności – aktualne wymagania

Produkty żywnościowe muszą zostać oznakowane na etykietach lub bezpośrednio na opakowaniach. Etykiety te nie mogą być jednak wymysłem danego producenta. Prawo reguluje, jakie informacje o produkcie powinny się na niej znaleźć, tak aby nie wprowadzać konsumenta w błąd oraz przekazać mu konkretne dane, mogące mieć wpływ na zakup. Znakowanie produktów spożywczych służy więc do ich ujednolicenia pod kątem przekazywanych informacji.

Każdy produkt spożywczy musi być rozpoznawalny jako taki. W tym celu umieszczane są na nich etykiety, które nie stanowią jedynie znaku towarowego. Oznakowanie żywności musi zawierać takie elementy jak:

• Marka – czyli nazwa, która identyfikuje dany produkt;
• Termin przydatności do spożycia – określający dzień, do którego należy lub zaleca się spożyć dany artykuł;
• Liczba sztuk zawartych w opakowaniu lub zawartość netto;
• Numer partii produkcyjnej.

Określanie wartości odżywczej artykułu spożywczego (GDA) jest dobrowolne. Ustawy oraz rozporządzenia nie wskazują tego jako elementu obowiązkowego, jednak większość producentów decyduje się na zamieszczenie tej informacji z uwagi na konsumenta, który może zdecydować się na zakup, wiedząc, jaki procent Wskazanego Dziennego Spożycia dany produkt oferuje.

Zasady znakowania produktów spożywczych ulegają co jakiś czas większym lub mniejszym korektom, aby nadążyć za ciągle zmieniającymi się potrzebami konsumentów. Z roku na rok ich wymagania rosną, zatem producenci, w pogoni za zyskami, starają się im sprostać i podążają za rozwijającymi się trendami. Konsumenci chcąc dokonywać świadomych wyborów zakupowych, potrzebują szczegółowej wiedzy o takich czynnikach jak:

• Kraj pochodzenia produktu;
• Sposób lub metoda produkcji; 
• Certyfikaty potwierdzające ekologiczność danego artykułu oraz jego wpływ na środowisko.

Czym się różnią poszczególne wymagania?

Poszczególne produkty mogą się od siebie różnić pod wieloma względami, zatem ich znakowanie powinno zostać adekwatnie dopasowane. Artykuły łatwo się psujące będą miały konkretną datę do spożycia, której przekroczenie może skutkować problemami zdrowotnymi. 

Jeśli produkt należy do kategorii artykułów wymagających specyficznego sposobu przechowywania, jego opakowanie powinno to odzwierciedlać. To samo tyczy się również klasy jakości handlowej, jaką dany artykuł reprezentuje. Poszczególne artykuły wymagają ujawnienia informacji o alergenach, ilości glutenu, witaminach czy zawartości sodu. 

Kategorie, które wyszczególniają się pod względem metod znakowania to między innymi:

• Mięso: jagnięcina, wołowina, wieprzowina, cielęcina, drób;
• Warzywa i owoce, a także ich pochodne: soki, dżemy, marmolady;
• Nabiał: jajka, produkty mleczne, masło, margaryna;
• Galaretki;
• Oliwa z oliwek;
• Cukier oraz produkty czekoladowe i kakaowe;
• Kawa, chmiel, napoje na bazie spirytusu;
• Artykuły dla niemowląt i małych dzieci.

Najczęstsze błędy przy tworzeniu etykiet

Każda etykieta jest na swój sposób specyficzna i oryginalna, dlatego trudno wskazać najczęściej popełniane błędy w ich tworzeniu. Etykiety dla produktów o długiej liście składników mogą być bardziej “podstępne” w opracowaniu niż te dla artykułów chociażby jednoskładnikowych.

Elementy, na które zwrócić uwagę podczas sprawdzania etykiet pod kątem błędów to z pewnością:

• Nazwa produktu;
• Odpowiednia kolejność na liście składników;
• Dobrze wyliczona wartość energetyczna.

Na etykiecie nie powinny się znaleźć elementy graficzne zaburzające odbiór artykułu oraz fałszujące jego pochodzenie. Dotyczy to wszelkiego rodzaju flag, znaków oraz ilustracji niezgadzających się z faktycznym stanem. 

Błędem jest również niewymienienie wszystkich alergenów. Jest to o tyle niebezpieczna usterka, że może się przyczynić do uszczerbku na zdrowiu konsumenta, a w ostateczności – pozwie sądowym, narażającym producenta na ogromne straty. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku podania nieprawidłowego terminu spożycia produktu. 

Prawidłowe znakowanie produktów spożywczych wymaga nabywania na bieżąco wiedzy o aktualnych wymaganiach oraz skrupulatnego zamieszczania na nich ustandaryzowanych informacji.